Il-menopawsa hija parti minn ħajjitna, mhux il-linja tat-tmiem. Is-saħħa ġinekoloġika u intima tibqa’ parti mis-saħħa fis-snin kollha ta’ wara — anke wara l-età ta’ 65 jew 75 sena. Il-fatt li l-mestrwazzjoni waqfet żmien twil ilu ma jagħlaqx is-suġġett.

Ta’ min tkun taf erba’ affarijiet.

Dejjem għid lit-tabib dwar fsada wara l-menopawsa. Jekk għaddiet sena jew aktar mill-aħħar mestrwazzjoni tiegħek, kull fsada jew tbajja’ tad-demm (spotting) — anke darba waħda u żgħar ħafna — huma raġuni biex tagħmel appuntament fl-ewwel data possibbli. Il-kawża tista’ tkun bla periklu, iżda jrid jevalwaha tabib. Jekk il-fsada tkun qawwija jew tħossok ħażin, fittex l-għajnuna b’mod urġenti.

Dwar ilmenti intimi tista’ titkellem mat-tabib b’mod dirett. Nixfa vaġinali, ħruq, skumdità waqt l-att sesswali, ilmenti tal-apparat urinarju — dawn huma affarijiet komuni f’età aktar avvanzata u suġġetti normali għat-tobba. Taħdita bħal din tista’ tkun skomda, u dan jinftiehem; madankollu t-tobba jittrattaw dawn l-affarijiet kuljum, u ħafna drabi hemm modi kif jittaffew l-ilmenti.

Sintomu ġdid mhuwiex sempliċement “mill-età”. Jekk inbidlet xi ħaġa — fil-ġisem, fit-tnixxija, fil-ġilda taż-żona intima, f’kif tħossok — ta’ min tgħidha, minflok ma tattribwiha minn qabel lill-età. L-evalwazzjoni hija tat-tabib.

Iż-żjarat għand it-tabib u t-testijiet ma jispiċċawx mal-età. Il-programmi ta’ screening għandhom limiti ta’ età, iżda l-ħtiġijiet tas-saħħa m’għandhomx. X’jagħmel sens fis-sitwazzjoni tiegħek tiddeċidih flimkien mat-tabib.

Qabel iż-żjara tista’ — jekk trid — tikteb l-osservazzjonijiet u l-mistoqsijiet, fuq karta jew fit-telefown. Iżda tista’ tmur ukoll mingħajr l-ebda nota: biżżejjed tgħid x’qed jiġri.

Sorsi: [1] WHO — Menopause (fact sheet); [2] NHS — Post-menopausal bleeding.