Jekk għaddiet sena jew aktar mill-aħħar mestrwazzjoni tiegħek u jkollok fsada jew tbajja’ tad-demm mill-vaġina — agħmel appuntament mat-tabib fl-ewwel data possibbli. Din ir-regola tapplika f’kull sitwazzjoni: anke meta l-fsada tkun żgħira ħafna, ta’ darba, bla uġigħ jew tkun diġà waqfet.

Għaliex dan huwa importanti jekk ħafna drabi ma jkun qed jiġri xejn serju? Għax dan ma jidhirx “bl-għajn”. F’parti min-nisa l-kawża tirriżulta bla periklu — pereżempju traqqiq tal-kisja marbut ma’ livell aktar baxx ta’ ormoni jew polipu beninn. Iżda l-fsada wara l-menopawsa tista’ tkun ukoll sintomu ta’ marda aktar serja, u tabib biss jista’ jagħraf waħda mill-oħra, wara eżami. Evalwazzjoni malajr tippermetti li l-kawża tinstab fil-ħin — dak iż-żmien il-possibbiltajiet ta’ trattament xieraq huma l-akbar.

X’m’għandekx tagħmel: tistenniex biex tara “jekk jerġax jiġri”. Tispjegax il-fsada bl-età, bl-isforz jew bl-istress. Tiddewwimx iż-żjara biex l-ewwel tosserva jew tikteb xi ħaġa — in-noti jistgħu jgħinu fit-taħdita, iżda mhumiex meħtieġa għaliha; tista’ tmur mingħajr xejn.

Jekk qed tieħu terapija ormonali tal-menopawsa: f’xi skemi l-fsada regolari ta’ kull xahar hija ppjanata — f’dak il-każ it-tabib jgħidlek x’għandek tistenna. Fsada differenti minn dik ippjanata (mhux mistennija, qawwija, imtawla) għid lit-tabib dwarha. Twaqqafx it-terapija waħdek.

Kif tista’ tkun iż-żjara: it-tabib jistaqsi dwar iċ-ċirkostanzi, jeżaminak u ħafna drabi jordna ultrasound transvaġinali; xi drabi jkunu meħtieġa testijiet addizzjonali — dwar kif isiru tinfurmak il-faċilità tas-saħħa.

Għajnuna urġenti: jekk il-fsada tkun qawwija jew ikollok magħha uġigħ qawwi, sturdament jew tħossok ħażin — fittex l-għajnuna b’mod urġenti, tistenniex l-appuntament ippjanat.

Sorsi: [1] NHS — Post-menopausal bleeding; [2] materjal informattiv għall-pazjenti minn faċilitajiet tal-NHS (Devon, Gloucestershire).