Polen: dit artikel beschrijft een Pools screeningsprogramma. De toelatingscriteria en het zorgtraject zijn geen Europese aanbeveling.

Polen heeft een gratis NFZ-programma (Nationaal Gezondheidsfonds) voor screening op baarmoederhalskanker voor vrouwen van 25–64 jaar. Een verwijzing is niet nodig. Je kunt boeken via de landelijke e-registratie op je Patiënten-internetaccount (IKP) of de app mojeIKP, rechtstreeks bij een praktijk, of via de gratis hulplijn 800 190 590. De test wordt uitgevoerd door gynaecologiepraktijken met een NFZ-contract en door sommige huisartsenpraktijken (POZ).

De basistest is tegenwoordig de HPV-HR-test — die heeft het klassieke uitstrijkje (cytologie) vervangen. Het is een moleculaire test die hoog-risico-typen van het humaan papillomavirus (HPV) opspoort — de belangrijkste oorzaak van baarmoederhalskanker. De afname gaat zoals bij een uitstrijkje: een kort monster van de baarmoederhals. Het gaat in een speciale vloeistofhouder, dus als de test het virus aantoont, wordt de cytologie op hetzelfde monster gedaan — zonder tweede bezoek.

De uitslagen in het kort. Wordt er geen virus gevonden, dan is je volgende screeningstest standaard over 5 jaar — soms adviseert de arts een eerdere datum, en dan volg je dat advies. Toont de test het virus aan, dan betekent dat geen kanker: de cytologie van hetzelfde monster wordt beoordeeld, en de volgende stappen hangen af van het virustype en de cytologie-uitslag — de arts die je uitslag bespreekt, zet ze voor je op een rij. Het kan bijvoorbeeld een controle over een jaar zijn, of een nader onderzoek van de baarmoederhals (colposcopie).

Heel belangrijk: screening is voor vrouwen zonder symptomen. Heb je symptomen — abnormaal bloedverlies (bijvoorbeeld na seks of na de menopauze), ongewone afscheiding, pijn — maak dan een doktersafspraak op de eerst beschikbare datum, ongeacht wanneer je screening was of zal zijn en wat die liet zien. Zoek bij hevig bloedverlies of onwel worden dringend hulp.

Jonger dan 25 of ouder dan 64? Dat zijn de grenzen van het programma, niet van jouw behoeften — bespreek onderzoeken met een arts.

Bronnen: [1] NFZ — preventieprogramma's; [2] pacjent.gov.pl — preventie van baarmoederhalskanker. Stand per 06.09.2026.